Zack Snyder có phải là một "auteur" như Vương Gia Vệ hay Wes Anderson không?

𝐙𝐚𝐜𝐤 𝐒𝐧𝐲𝐝𝐞𝐫 𝐜𝐨́ 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐨̣̂𝐭 “𝐚𝐮𝐭𝐞𝐮𝐫” 𝐧𝐡𝐮̛ 𝐕𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐆𝐢𝐚 𝐕𝐞̣̂ 𝐡𝐚𝐲 𝐖𝐞𝐬 𝐀𝐧𝐝𝐞𝐫𝐬𝐨𝐧 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠? 🥰

Đó là một câu hỏi thú vị mà trang NoFilmSchool đặt ra gần đây, sau khi bộ phim Zack Snyder’s Justice League gây sốt toàn cầu và tạo ra nhiều tranh luận gay gắt.

Có lẽ, khi nhắc đến khái niệm “auteur” (tạm dịch là “tác gia”), nhiều người sẽ nghĩ đến những đạo diễn lớn hay làm “phim nghệ thuật” nổi danh như Vương Gia Vệ, Kim Ki Duk, Apichatpong, Bergman, Kiarostami, Tarkovsky… Thành ra, khi xếp họ ngang với một đạo diễn “phim thị trường” như Zack Snyder, nhất là sau khi ông ra mắt một phim siêu anh hùng, càng tạo ra những dị nghị. Mà ủa, “auteur” là kí rì dzậy? 🤔

“Auteur” trong tiếng Pháp nghĩa là “tác giả”, và trong ngữ cảnh điện ảnh thì thường chỉ những vị đạo diễn có phong cách, dấu ấn cá nhân lên tác phẩm sâu đậm tới mức chỉ cần xem phim là biết ngay ai làm đạo diễn. Kiểu đôi khi, bạn chỉ xem vài cảnh quay chậm, nhạc da diết rồi đèn neon lập lòe là đoán ra ngay phim của Vương Gia Vệ, hay phim nào có bố cục đối xứng, nhân vật kỳ cục (quirky) thì rất có thể là phim của Wes Anderson rồi. Hoặc, cứ coi phim nào có nhiều cảnh hành động quay chậm, màu sắc u ám, bạo lực thì có thể bạn đang coi một phim của Zack Snyder đó. Nhưng, nếu đó chỉ là phong cách cá nhân thì sao? 🤔

Quả thật, một câu hỏi quan trọng khi bàn về “auteur” chính là làm sao để có thể phân biệt những “tác gia” danh giá với những đạo diễn bình thường khác. Nhà phê bình/đạo diễn François Truffaut - người đầu tiên phát triển thuật ngữ auteur, thì cho rằng “auteur là những đạo diễn có tầm nhìn độc đáo, tự viết kịch bản và chỉ đạo phim của mình, khác với những đạo diễn chỉ làm theo kịch bản của người khác mà không có phong cách riêng”. Khái niệm đó của Truffaut ra mắt từ năm 1954 nhằm phân chia rạch ròi những đạo diễn có tài và đạo diễn được studio thuê làm dòng phim đại chúng đang thịnh ở Pháp lúc bấy giờ. Sau đó, học giả Andrew Sarris đã nghiên cứu lý thuyết của Truffaut và đặt tên nó là Lý thuyết tác giả (Auteur theory) khi công bố ở Mỹ vào năm 1962.

Theo Sarris, một đạo diễn được coi là auteur nếu thỏa mãn 3 tiêu chí:

1️⃣ Năng lực kỹ thuật: Một auteur phải xuất sắc trong kỹ nghệ làm phim. Auteur luôn đảm đương nhiều vai trò trong các công đoạn làm phim (biên kịch, đạo diễn, dựng phim…) và có thể làm mọi việc tốt.

2️⃣ Phong cách khác biệt: Điều khác biệt giữa các auteur với các đạo diễn khác là cá tính và phong cách dị biệt của họ. Khi xem các tác phẩm của một auteur, bạn có thể thấy họ sử dụng các kỹ thuật phim hao hao nhau, cũng như khám phá các chủ đề nhất quán, “xem là nhận ra phim của ai luôn”.

3️⃣ Ý nghĩa bên trong: Auteur làm những bộ phim có nhiều tầng ý nghĩa và có nhiều điều để nói về thân phận con người. Phim do auteur thực hiện vượt ra khỏi những nội dung mang tính giải trí đơn thuần do các hãng phim lớn sản xuất. Thay vào đó, các nhà làm phim tiết lộ những góc nhìn và suy ngẫm độc đáo về cuộc sống.

👉 Có lẽ, Zack Snyder khó có thể trở thành auteur theo khung lý thuyết kể trên của Truffaut và Sarris - vốn phản ánh quan điểm của họ vào thời kỳ điện ảnh những năm 50, 60 và được ghi chép trong sách vở từ đó đến giờ.

Thế nhưng, vị đạo diễn của Justice League này lại dễ dàng được xếp vào hàng ngũ những vulgar auteur (𝑳𝒐̛́𝒑 𝑴𝒐̛ 𝑷𝒉𝒊𝒎 tạm dịch: auteur bình dân) như Sam Raimi, Đỗ Kỳ Phong, Michael Mann, M. Night Shyamalan… Vulgar auteur là một phong trào mới của giới phê bình có vào đầu những năm 2010, trong đó chữ “vulgar” có hàm ý “không được giới thượng lưu công nhận”. Các cinephile sử dụng nó để tôn vinh những đạo diễn nổi danh của dòng phim kinh dị/hành động (thể loại vốn không được giới phê bình đánh giá cao như drama) nhưng có một phong cách đặc biệt và không giống ai.

Như vậy khi đi sâu vào nguồn cội, khái niệm auteur có thể ngày càng phân nhánh, thay đổi so với nghĩa nguyên gốc ban đầu của nó khi xã hội ngày càng phát triển hơn. Vulgar auteur hiện nay chưa được đánh giá cao, nhưng hoàn toàn có thể được công nhận trong một giai đoạn lịch sử đề cao những giá trị tư tưởng khác (lúc đó, có khi nhiều auteur hiện nay còn không được gọi là auteur nữa cơ). Vậy nên đôi khi ta không cần phân chia cao thấp, thứ bậc, đạo diễn nào giỏi hơn, mà chỉ cần suy xét những tác phẩm của họ đem đến được giá trị gì cho mình và xã hội. 😘

Đừng bỏ lỡ

📚 FOUNDER’S FRIDAY: 55E ra đời từ việc học... sai cách

Hồi phổ thông, mình là học sinh kém trong nhiều năm liền. Mình có cố gắng chứ, nhưng không hiểu mình học những thứ đó để làm gì

DẠY VÀ HỌC TRONG THỜI ĐẠI 4.0 SẼ RẤT KHÁC! 😮

Hôm qua, mình được tham gia một sự kiện rất hay về dạy và học trong thời đại 4.0 từ diễn giả Mike Truong, nhà nghiên cứu từ ĐH Azusa Pacific, Mỹ.

Ranh giới giữa sự hủ lậu và văn minh trong tiểu thuyết “Làm đĩ” (Vũ Trọng Phụng)

Thế nào là “hủ lậu” mà thế nào mới là “văn minh” trong một xã hội miền Bắc Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc, nhộn nhạo giao thoa giữa cái mới và cái cũ?

About
Edwiser School

𝐙𝐚𝐜𝐤 𝐒𝐧𝐲𝐝𝐞𝐫 𝐜𝐨́ 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐨̣̂𝐭 “𝐚𝐮𝐭𝐞𝐮𝐫” 𝐧𝐡𝐮̛ 𝐕𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐆𝐢𝐚 𝐕𝐞̣̂ 𝐡𝐚𝐲 𝐖𝐞𝐬 𝐀𝐧𝐝𝐞𝐫𝐬𝐨𝐧 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠? 🥰

📚 FOUNDER’S FRIDAY: 55E ra đời từ việc học... sai cách

DẠY VÀ HỌC TRONG THỜI ĐẠI 4.0 SẼ RẤT KHÁC! 😮

Ranh giới giữa sự hủ lậu và văn minh trong tiểu thuyết “Làm đĩ” (Vũ Trọng Phụng)

Zack Snyder có phải là một "auteur" như Vương Gia Vệ hay Wes Anderson không?

About Us (School)

FAQ (classic)

Or login using your account

AboutEdwiser School

📚 FOUNDER’S FRIDAY: 55E ra đời từ việc học... sai cách

DẠY VÀ HỌC TRONG THỜI ĐẠI 4.0 SẼ RẤT KHÁC! 😮

Ranh giới giữa sự hủ lậu và văn minh trong tiểu thuyết “Làm đĩ” (Vũ Trọng Phụng)

About
Edwiser School